MÖ 2. Binyıl Seyitömer Höyük Metal Silahları
Rana BAŞKURT USTA
Öz
Bu çalışma İç Batı Anadolu’da yer alan Seyitömer Höyük’te Geç Koloni ve Eski Hitit Çağı’nı temsil eden IV. tabakadan ele geçmiş metal silahların tipolojik sınıflandırmasını yaparak, benzerleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Höyüğün -diğer tüm kültür katlarında olduğu gibi- IV. tabakası da bir yangın sonucu yıkılmıştır ve yatay düzende/geniş alanda kazılan söz konusu kültür katına dair tüm veriler kontekstlerinde, in-situ şekilde bulunmuştur. Bu durum metal eşyalar ve üretim malzemeleriyle ilgili değerlendirmeler için oldukça elverişli bir veri topluluğu sunmaktadır. Silahların büyük bir bölümü ocak ve/veya taban altına, duvar içlerine istiflenmiş şekilde ele geçmiştir. Bu toplu silah ve alet gruplarından birinde bulunan hançer -Anadolu’da henüz benzerine rastlanmayan şekilde- topuz başı ile birlikte ele geçmiştir. Hançerlerin önemli bir kısmı ise höyük merkezinde yer alan yapılarda olasılıkla bir saldırı (?) sonucu oluşan yangın felaketinden kaçamayan yetişkin kadın ve erkek bireylere ait iskeletlerin bel kısımlarında açığa çıkarılmıştır. Bu verilerden, yerleşimde bir savunma ihtiyacı duyularak cinsiyet fark etmeksizin silahlanma çabası olduğu anlaşılmaktadır.
Seyitömer Höyük IV. tabaka silahları, hançerler, mızrak uçları, yassı ve kolcuklu baltalar, kargı uçları, ok uçları, çatallar/yabalar ve mızrak pabuçlarından oluşmaktadır. Bu silahların, Orta Anadolu ve Kuzey Suriye/Filistin-Mezopotamya ile kurulan ilişkileri yansıtan tipler ile yerleşime/bölgeye özgü tiplerden oluştuğu görülmektedir. Karşılıklı etkileşim sonucu var olan tiplerin büyük bir kısmının da maden atölyeleri arasında kurulan bilgi alışverişi sonucu öğrenildiği ve yerel olarak üretildikleri düşünülmektedir. Yerleşimdeki külçeler, potalar, üfleçler, körük üfleçleri, körükler ve cüruflar ile birlikte silah ve alet üretimine yönelik çok sayıdaki kalıp bu durumu doğrulamaktadır. Seyitömer Höyüğün Ege ile iç bölgeler arasında ulaşımı sağlayan yol güzergahları üzerinde bulunması ve maden yataklarına yakın konumu sayesinde MÖ 3. binyıldan itibaren madencilik endüstrisinde ve ticaretinde önemini koruduğu anlaşılmaktadır. İç Batı Anadolu silah repertuvarının önemli bir kısmını temsil eden Seyitömer Höyük IV. tabaka metal silahları, çağının silah tip ve üretim teknolojisi hakkında oldukça değerli ve önemli veriler sunmaktadır.
Abay, E., F. Dedeoğlu, G. Ergün, Ş. Çakar ve M. Çarkı. 2020. “Beycesultan Höyüğü 2018 Yılı Kazı Çalışmaları.” Kazı Sonuçları Toplantısı 41(2): 113-134.
Akyurt, İ. M. 1998. M.Ö. 2. Binde Anadolu’da Ölü Gömme Adetleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Alp, S. 1972. Konya Civarında Karahöyük Kazılarında Bulunan Silindir ve Damga Mühürleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Anlağan, Ç. ve Ö. Bilgi. 1989. Sadberk Hanım Müzesinde Bulunan Protohistorik Çağ Silahları. İstanbul: Sadberk Hanım Müzesi.
Arık, R.O. 1937. Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Alaca Höyük Hafriyatı: 1935’deki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Avila, R. 1983. Bronzene Lanzen- und Pfeilspitzen der griechischen Spätbronzezeit. München: C.H. Beck.
Bamyacı, A.O. ve M. Başaran-Mutlu. 2021. “Tunç Çağı Kılıç Topuzları: Maydos Kilisetepe’den İki Miken Örneği.” Arkeoloji Dergisi 26(1): 65-82.
Başkurt-Usta, R. 2023. “MÖ 3. ve 2. Binyıl’da Seyitömer Höyük Madenciliği.” Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi.
Başkurt-Usta, R. 2024. “Seyitömer Höyük Erken Tunç Çağı III Dönemi Bey (?) Yapısından Ele Geçen Metal Eşyalar ve Bölgelerarası İlişkiler.” Anadolu/Anatolia 50: 79-104.
Begemann, F., E. Haerinck, B. Overlaet, S. Schmitt-Strecker ve F. Tallon. 2008. “An Archaeo-Metallurgical Study of the Early and Middle Bronze Age in Luristan Iran.” Iranica Antiqua 43: 1-66.
Bianchi, A. ve K. Franke. 2011. “Metal”, Jezirah. ARCANE I, Ed. M. Lebeau, 201-238. Turnhout: Brepols.
Bilgen, A.N. 2011. Seyitömer Höyük Kazısı Ön Raporu (2006-2010). Kütahya: Üç Mart Press.
Bilgen, A.N. 2013. Seyitömer Höyük Kazısı Ön Raporu (2011-2012). Kütahya: Üç Mart Press.
Bilgen, A.N. 2015. Seyitömer Höyük Kazısı Ön Raporu (2013- 2014). Kütahya: Üç Mart Press.
Bilgen, A.N., Z. Bilgen, M. H. Okatan, R.B. Usta ve B. Uygun. 2021. “New Evidence of the Cultural Relationship between Inner North-West Anatolia and Northern Syria- Mesopotamia during the Early and Middle Bronze Ages: Exceptional Finds from Seyitömer Höyük.” Kültepe International Meetings (KIM) 4, SUBARTU XLVI, Eds. F. Kulakoğlu, G. Kryszat ve C. Michel, 293-325. Turnhout: Brepols.
Bilgi, Ö. 1984. “Metal Objects from İkiztepe (Turkey).” Beiträge zur Allgemeinen und Vergleichenden Archaologie 6: 31-98.
Bilgi, Ö. 2001. “Orta Karadeniz Bölgesi Protohistorik Çağ Maden Sanatının Kökeni ve Gelişimi.” Belleten 65(242): 1-36.
Bittel, K. 1940. “Der Depotfund von Soloi-Pompeipolis.” ZA 12(46): 183-205.
Boehmer, R.M. 1972. Die Kleinfunde von Boğazköy. Berlin: Gebr. Mann.
Boehmer, R.M. 1979. Die Kleinfunde aus der Unterstadt von Boğazköy. Berlin: Gebr. Mann.
Bossert, H. Th. 1942. Altanatolien, Kunst und Handwerk in Kleinasien von den Anfaengen bis zum völligen Aufgehen in der griechischen Kultur. Berlin: E. Wasmuth.
Bossert, H. Th. 1959. “Bild-Luwisches.”, Festschrift Johannes Friedrich Zum 65. Geburtstag am 27. August 1958 gewidmet, Ed. R. von Kienle, 61-90. Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag.
Branigan, K. 1967a. “Further Light on Prehistoric Relations Between Crete and Byblos.” AJA 71(2): 117-121.
Branigan, K. 1967b. “The Early Bronze Age Daggers of Crete.”, BSA 62: 211-239.
Branigan, K. 1968. “Silver and Lead in Prepalatial Crete.”, AJA 72(3): 219-229.
Bretschneider, J. ve T. Cunningham. 2007. “An elite Akkadian grave on the acropolis at Tell Beydar.” Tell Beydar, the 2000-2002 Seasons of Excavations, the 2003-2004 Seasons of Architectural Restoration, Eds. M. Lebeau ve A. Suleiman, 98-158. Turnhout: Brepols.
Catling, H.W. 1964. Cypriot Bronzework in the Mycenaean World. Oxford: Clarendon Press.
Çetin, C. 2015. “Isparta Müzesi’ne Ait Bir Grup Tunç Silah Hakkında Değerlendirme.” Olba 23: 99-152.
Dardeniz, G., İ.T. Sipahi ve T. Yıldırım. 2019. “An Insight into Old Hittite Metallurgy: Alloying Practices at Hüseyindede (Çorum, Turkey).” AnatSt 69: 77-94.
Dedeoğlu, F. ve E. Abay. 2014. “Beycesultan Höyük Excavation Project: New Archaeological Evidence from Late Bronze Age Layers.” Arkeoloji Dergisi 19: 1-39.
Deshayes, J. 1960. Les outils en bronze: de l’Indus au Danube (IVe au IIe millénaire) I-II. Paris: P. Geuthner.
Dönmez, Y. 1974. “Kütahya Ovası ve Çevresinin Coğrafi Özellikleri.” Türk Coğrafya Dergisi 26: 34-47.
Dönmez, Y. 1982. “Kütahya ve Çevresinin Fiziki Coğrafyası.” Atatürk’ün Doğumu’nun 100. Yılına Armağan, 1-20. İstanbul: Kütahya İli 100. Yıl Kutlama Komitesi.
Du Mesnil du Buisson, R. 1935. Le site archéologique de Mishrifeh-Qatna. Paris: De Boccard.
Dunand, M. 1954. Fouilles de Byblos, Tome II: 1933-1938, Texte. Paris: Librairie d’Amérique et d’Orient Adrien-Maisonneuve.
El Morr, Z. ve M. Pernot. 2009. “Fabrication techniques of the socketed spearheads from Middle Bronze Age Byblos.”, Baal 13: 215–228.
El Morr, Z. ve M. Mödlinger. 2014. “Middle Bronze Age Metal Artefacts and Metallurgical Practices at the Sites of Tell Arqa, Mougharet el-Hourryieh, Yanouh and Khariji in Lebanon.” Levant 46(1): 27-42.
Emre, K. 1973. “Yassıdağ Kazısı.” Anadolu/Anatolia 17: 43-90.
Erkanal, H. 1977. Die Äxte und Beile des 2. Jahrtausends in Zentralanatolien. München: C.H. Beck.
Erkanal, H. 1979. “Anadolu Tunç Çağı Bıçakları ve Benzeri Kesici Aletleri”, Yayımlanmamış Doçentlik Tezi, Ankara.
Ersoy, Y. 1998. “Finds from Menemen / Panaztepe in the Manisa Museum.” BSA 83: 55-82.
Ertem, H. 1988. Korucutepe I. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Esin, U. 1969. Kuantitatif Spektral Analiz Yardımıyla Anadolu’da Başlangıcından Asur Kolonileri Çağı’na Kadar Bakır ve Tunç Madenciliği. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Evans, A. 1929. The Shaft Graves and Bee-hive Tombs of Mycenae and their Interrelation. London: Macmillan.
Fidan, E., M. Massa, O. Mcilfatrick, M. Üyümez ve A. İlaslı. 2017. “Afyon Arkeoloji Müzesi’nden Tunç Çağlarına Tarihlenen Bir Grup Metal Eser.”, Colloquium Anatolicum 16: 55-69.
Fugmann, E. 1958. Hama, Fouilles et Recherches 1931-1938- L’architecture des périodes préhellénistiques II-1. Copenhague: National Museet.
Garstang, J. 1953. Prehistoric Mersin, Yumuktepe in Southern Turkey. Oxford: Clarendon Press.
Gençer, N. 2006. “Sarımeşe Tepe Madeni Buluntuları.”, Hayat Erkanal’a Armağan: Kültürlerin Yansıması, 373-378. Ankara: Homer Yayınevi.
Gernez, G. 2007a. “L’armement en métal au Proche et Moyen-Orient des origines à 1750 av. J.C.” Doktora Tezi, Panthéon-Sorbonne Üniversitesi.
Gernez, G. 2007b. “Des armes et des hommes. La question des modèles de diffusion des armes au Proche-Orient à l’âge du Bronze.” Mobilités, Immobilismes. L’emprunt et son refus, Ed. P. Rouillard, 119-134. Paris: De Boccard.
Gernez, G. 2008. “A new study of metal weapons from Byblos: Preliminary work.”, Proceedings of the 5th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East (April 3-8 2006, Madrid), Eds. J.M. Córdoba, M. Molist, M.C. Pérez, I. Rubio ve S. Martínez, 73-88. Madrid: UAM Ediciones.
Gernez, G. 2011. “The Exchange of Products and Concepts Between the Near East and the Mediterranean: The Example of Weapons during the Early and Middle Bronze Ages.” Intercultural Contacts in the Ancient Mediterranean (Orientalia Lovaniensia Analecta), Eds. K. Duistermaat ve I. Regulski, 327-341. Leuven: Peeters.
Goldman, H. 1956. Excavations at Gözlükule, Tarsus, Volume II. Princeton: Princeton University Press.
Guy, P.L.O. 1938. Megiddo Tombs. Chicago: The University of Chicago Press.
Güneri, S. 2013. “Three flange hilted bronze daggers from Konya Karahöyük.” Anatolia Antiqua 21: 23-32.
Kaptan, E. 1982. “Türkiye Madencilik Tarihine Ait Kütahya-Gümüşköy ve Yöresini Kapsayan Buluntular”, MTA Dergisi 97-98: 1-10.
Karaca, Ö. 1985. “Pirot Höyük 1983 Kazıları.” Kazı Sonuçları Toplantısı 6: 37-48.
Kenyon, K.M. 1965. Excavations at Jericho, II: The Tombs Excavated in 1955-1958. London: British School of Archaeology in Jerusalem.
Koşay, H.Z. 1938. Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Alaca Höyük Hafriyatı: 1936’daki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Koşay, H.Z. 1951. Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Alaca Höyük Hafriyatı: 1937-39’daki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Koşay, H.Z. ve M. Akok. 1966. Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Alaca Höyük Kazısı : 1940-1948 Deki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Koşay, H. Z. ve H. Vary. 1964. Pulur Kazısı 1960 Mevsimi Çalışmaları Raporu. Atatürk Üniversitesi Yayınları 24. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Kökten, K., T. Özgüç ve N. Özgüç 1945. “1940 ve 1941 yılında Türk Tarih Kurumu Adına Yapılan Samsun Bölgesi Kazıları Hakkında İlk Kısa Rapor.” Belleten 9(35): 361-400.
Kulakoğlu, F. ve S. Kangal. 2011. Anadolu’nun Önsözü, Kültepe Kaniş-Karumu: Asurlular İstanbul’da, Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları No: 78.
Lamb, W. 1937. “Excavations at Kusura Near Afyon Karahisar.” Archaeologia 86: 1-64.
Lamb, W. 1938. “Excavations at Kusura Near Afyon Karahisar: II.” Archaeologia 87: 217-273.
Mallowan, M.E.L. 1937. “The Excavations at Tall Chagar Bazar, and an Archaeological Survey of the Habur Region. Second Campaign, 1936”, Iraq IV(2): 91-177.
Massa, M. ve E. Fidan. 2019. “Batı Anadolu Arkeometalurji Araştırmaları, 2018 Yılı Çalışmaları.”, Arkeometri Sonuçları Toplantısı 35: 207-212.
Matsumura, K. 2022. “Büklükale Kazısı 2019.” Kazı Sonuçları Toplantısı 41(3): 13-28.
Matthiae, P. 1985. I tesori di Ebla. Rome: Laterza.
Maxwell-Hyslop, R. 1946. “Daggers and Swords in Western Asia.” Iraq VIII: 1-65.
Maxwell-Hyslop, K.R. 1953. “Bronze Lugged Axe- or Adze Blades from Syria”, Iraq XV: 69-87.
Mellaart, J. ve A. Murray 1995. Beycesultan Vol. III. London: British Institute of Archaeology at Ankara.
MTA. 2010. Kütahya İli Maden ve Enerji Kaynakları. https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgimerkezi/maden_potansiyel_2010/kutahya_madenler. pdf
Muscarella, O.W. 1988. Bronze and Iron: Ancient Near Eastern Artifacts in the Metropolitan Museum of Art. New York: Metropolitan Museum of Art.
Müller, W.H. 1987. Der Waffenfund von Balâṭa-Sichem und die Sichelschwerter, Bayerische Akademie Der Wissenschaften. München: In Kommission bei C.H. Beck.
Müller-Karpe, A. 1988. “M.Ö. III. ve II. Binde Anadolu’da El Sanatları Konusunda Yapılan Araştırmalar 1986.” Araştırma Sonuçları Toplantısı 5(2): 203-210.
Müller-Karpe, A. 1999. “Kuşaklı-Sarissa 1993-1997 Kazılarına Toplu Bakış.” Kazı Sonuçları Toplantısı 20(1): 445-466.
Müller-Karpe, M. 2004. “Untersuchung Metallobjekte aus Mesopotamien.” Die Metallindustrie Mesopotamiens von den Anfängen bis zum 2. Jahrtausend v. Chr., Eds. H. Hauptmann ve E. Pernicka, 1-90. Rahden: Marie Leidorf GmbH.
Omura, S. 1996. “A Preliminary Report of the Ninth Excavation at Kaman-Kalehöyük (1994).” Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan IX: 87-134.
Omura, M. 2014. “Yassıhöyük Kazıları 2012.” Kazı Sonuçları Toplantısı 35(2): 418-427.
Ökse, T. ve N. Toy. 1992. “Sivas Müzesi’nde Bulunan Tunç Baltalar”, TürkArkDerg 50: 135-148.
Özgüç, T. 1950. Kültepe Kazısı Raporu 1948. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, T. 1955. “Koloni Devrinin Geç Safhasına (Ib) Ait Bir Atölye Hakkında.” Belleten 19(73): 73-79.
Özgüç, T. 1959. Kültepe-Kaniş, Asur Ticaret Kolonilerinin Merkezinde Yapılan Yeni Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, N. 1966. “Acemhöyük Kazıları.” Anadolu/Anatolia 10: 1-28.
Özgüç, T. 1978. Maşat Höyük Kazıları ve Çevresindeki Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, T. 1982. Maşathöyük II: Boğazköy’ün Kuzeydoğusunda Bir Hitit Merkezi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, T. 1986. Kültepe-Kaniş II: Eski Yakındoğu’nun Ticaret Merkezinde Yeni Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, T. 1988. İnandıktepe, Eski Hitit Çağı’nda Önemli Bir Kült Merkezi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özgüç, T. ve N. Özgüç. 1953. Kültepe Kazısı Raporu 1949. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Öztan, A. 2005. “2003 Yılı Acemhöyük Kazıları.” Kazı Sonuçları Toplantısı 26(2): 91-102.
Pernicka, E., C. Eibner, Ö. Öztunalı ve G.A. Wagner. 2003. “Early Bronze Age Metallurgy in the North-East Aegean.” Troia and the Troad- Scientific Approaches, Eds. G.A. Wagner, E. Pernicka ve H.-P. Uerpmann, 143–172. Berlin; Heidelberg: Springer.
Petrie, F. 1931. Ancient Gaza I. Tell el Ajjul. London: British School of Archaeology in Egypt.
Petrie, F. 1933. Ancient Gaza III. Tell el Ajjul. London: British School of Archaeology in Egypt.
Petrie, F. 1934. Ancient Gaza IV. Tell el Ajjul. London: British School of Archaeology in Egypt.
Philip, G. 1989. Metal Weapons of the Early and Middle Bronze Ages in Syria-Palestine. Oxford: BAR Publishing.
Philip, G. 2006. Tell el-Dab’a XV: metalwork and metalworking evidence of the late Middle Kingdom and the second intermediate period. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Porter, A. 1995. “Tell Banat -Tomb 1.” DM 8: 1-124.
Potts, D. T. 1998. “Some issues in the study of the pre‐Islamic weaponry of southeastern Arabia.” Arabian Archaeology and Epigraphy 9: 182-208.
Przeworski, S. 1935. “Der Grottenfund von Ordu.” ArchOrient 7: 390-414.
Renfrew, C. 1967. “Cycladic Metallurgy and the Aegean Early Bronze Age.” AJA 71(1): 1-20.
Sandars, N.K. 1961. “The First Aegean Swords and Their Ancestry.” AJA 65(1): 17-29.
Schaeffer, C.F.A. 1936. “Les Fouilles de Ras Shamra-Ugarit. Septième campagne (printemps 1935) Rapport sommaire.” Syria XIII(1): 1-27.
Schaeffer, C.F.A. 1948. Stratigraphie Comparée et Chronologie de l’Asie Occidentale (IIIe et IIe millénaires). London: Oxford University Press.
Schmidt, E.F. 1932. The Alishar Hüyük, Seasons of 1928 and 1929 Part I. OIP XIX. Chicago: The University of Chicago Press.
Schmidt, E.F. 1937. Excavations at Tepe Hissar Damghan. Philadelphia: The University of Pennsylvania Press.
Seeher, J. 2007. “Boğazköy-Hattuşa 2004-2005 Yılı Kazı ve Restorasyon Çalışmaları.” Kazı Sonuçları Toplantısı 28(2): 27-42.
Shalev, S. 2004. Swords and Daggers in Late Bronze Age Canaan (Prahistorische Bronzefunde). Wiesbaden: Franz Steiner.
Siegelova, J. ve H. Tsumato. 2011. “Metals and Metallurgy in Hittite Anatolia.” Insights into Hittite History and Archaeology (Colloquia Antiqua), Eds. H. Genz ve D.P. Mielke, 275-300. Leuven: Peeters.
Stronach, D. 1957. “The Development and Diffusion of Metal Types in Early Bronze Age Anatolia.” AnatSt 7: 89-125.
Süel, A. 1998. “Ortaköy- Şapinuwa: Bir Hitit Merkezi.” Tüba-Ar 1: 37-61.
Süel, A. 2017. “Workshops Found in Tepelerarası at Ortaköy- Sapinuwa.” Mesopotamia 52: 65-74.
Şenyurt, S.Y. ve U. Zoroğlu 2018. “Kurul Kalesi Hellenistik Dönem Metal Silahları Üzerine Bir Ön Değerlendirme.” Cedrus 6: 181-196.
Taracha, P. 2003. “Is Tuthaliya’s Sword Really Aegean?.” Hittite Studies in Honor of Harry A. Hoffner Jr. on the Occasion of His 65th Birthday, Eds. G. Beckman, R.H. Beal ve G. McMahon, 367-376. Pennsylvania: Pennsylvania State University Press.
Thalmann, J. P. 2006. Tell Arqa - I. Les niveaux de l’âge du Bronze. Bibliothèque archéologique et historique 177, Beyrouth: Institut français du Proche-Orient.
Ünal, A. 1999. “A Hittite Mycenaean Type B Sword from the Vicinity of Kastamonu, Northwest Turkey.” Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan XI: 207-226.
Ünal, A., A. Ertekin ve İ. Ediz 1991. “1991’de Boğazköy-Hattuşa’da Bulunan Hitit Kılıcı ve Üzerindeki Akadca Adak Yazıtı.” Müze 4: 46-49.
Ünan, S. ve N. Ünan, 2019. “Ballıçeşme Höyük Mezarlığı Kurtarma Kazısı.” Kütahya Arkeoloji, Sanat Tarihi ve Tarih Araştırmaları, Kütahya Müzesi 2018 Yıllığı VI, Ed. S. Ünan, 61-97. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayıncılık.
von der Osten H.H. 1937. The Alishar Hüyük, Seasons of 1930-32, Part II. OIP 29. Chicago: The University of Chicago Press.
Woolley, S. L. 1934. Ur Excavations II: The Royal Cemetery. A Report on the Predynastic and Sargonid Graves Excavated between 1926 and 1931. London: Oxford University Press and The University Museum Philadelphia.
Woolley, S. L. 1955. Alalakh, an Account of the Excavations at Tell Atchana in the Hatay, 1937-1949. London: Society of Antiquaries.
Yalçıklı, D. 2000. “Zwei Bronzegabeln aus Zentralanatolien.” IstMitt 50: 113-130.
Yalçıklı, D. 2006. “Zwei Bronzeschwerter aus Westanatolien.” IstMitt 56: 29-41.
Yalçıklı, D. 2015. “Demir Çağı’nda Batı Anadolu’dan Tunç Ok Uçları: Üretim Tekniklerindeki Değişim.” MASROP E-Dergi 9(12): 1-17.
Yalçın, Ü., C. Pulak ve R. Slotta. 2006. Uluburun Gemisi 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti. İstanbul: Ege Yayınları.
Yıldırım, T. 2001. “A Group of Hittite Bronze Objects from the Seben District of Bolu.” Anatolica 27: 127-144.
Yıldırım, T. 2011. “Kültepe Silahları”, Anadolu’nun Önsözü, Kültepe Kaniş-Karumu: Asurlular İstanbul’da, Eds. F. Kulakoğlu ve S. Kangal, 116-123. İstanbul: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları No: 78.
Başkurt Usta, R. 2025. “MÖ 2. Binyıl Seyitömer Höyük Metal Silahları.” Arkhaia Anatolika 8: 50-82. https://doi.org/10.32949/Arkhaia.2025.70