Marmaris Müzesi’nden Genç Bir Kadın (Plautilla?) Portresi: Geç Fark Edilen Bir Prenses

İbrahim KARAOĞLAN

Arkhaia Anatolika 2. Sayı

Geliş Tarihi : 17.12.2018 | Kabul Tarihi : 25.01.2019

DOI : 10.32949/Arkhaia.2019.6 | Yayın Tarihi : 1.2.2019 10:49:03

Özet

Marmaris Müzesi’ne 2010 yılında kazandırılan mermer baş içerdiği moda, stil ve yüksek işçilikle dikkati çeker. Özellikle yapıtın ense örgüsü, eşine az rastlanır türdendir. Bilindiği üzere Roma İmparatorluk Dönemi’nde saç, portre yapıtlarının tarihlenmesi ve identifikasyonunda önemli bir yere sahiptir. Öyle ki özellikle kadınlar için uzun, saç şekillendirme seansları sonunda edinilen model ve bunların mermer ya da diğer materyallerdeki yansımaları, saç modeli sahibi hanedan üyesi kadınların tanınmalarında, yüzleri kadar yardımcı olur. Bu kapsamda incelenen Marmaris Müzesi’nden genç kadın portresi stil, moda, teknik ve fizyonomik açılardan ele alınarak, Roma portre sanatı içerisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Değerlendirme kapsamındaki portre yapıtı, Roma İmparatorluk tarihinin Geç Antoninler ve Severuslar Dönemi hanedan ailelerine mensup üç Augusta ile karşılaştırılmıştır. Bu kadınlardan ilki İmparator Lucius Verus’un eşi Lucilla olurken, diğeri Commodus’un eşi Crispina ve son olarak da İmparator Caracalla’nın eşi İmparatoriçe Plautilla olmuştur. Adları zikredilen bu genç hanedan üyesi kadınların ortak özellikleri ise genç yaşlarda augusta oluşlarının yanı sıra benzer saç modeli olan melonenfrisur’un varyasyonlarını saç modeli olarak tercih etmiş olmalarıdır.

Antik Kaynaklar

Dio.

(=Cassius Dio, Historia Romana)

 Kullanılan Çeviri: Cassius Dio, Roman History (Çev. E. Cary), London, 1927.

Modern Kaynaklar

 

Andreae 1973

B. Andreae, Römische Kunst, Freiburg, 1973.

Barnes 1967

T. D. Barnes, “Hadrian and Lucius Verus”, JRS 57/1-2 (1967), 65-79.

Bartman 2001

E. Bartman, “Hair and the Artifice of Roman Female Adornment”, AJA 105/1 (2001), 1-25.

Bernoulli 1891

J. J. Bernoulli, Römische Ikonographie  (Band 2.2): Die Bildnisse der römischen Kaiser: Von Galba bis Commodus, Stuttgart, 1891.

Bieber 1977

M. Bieber, Ancient Copies: Contribution to the History of Roman Art, New York, 1977.

Buzov 2008

M. Buzov, “Plautilla, sudbina jedne princeze”, Archaeologia Adriatica 2/2 (2008), 473-488.

Cohon 2005

R. Cohon, “Another Piece of the Plautilla (?) Puzzle”, AntK 48 (2005), 100-102.

Duncan-Jones 2006

R. P. Duncan-Jones, “Crispina and the Coinage of the Empresses”, NumChron 166 (2006), 223-228.

Erhart 1980

K. P. Erhart, “A New Portrait Type of Octavia Minor (?)”, GettyMusJ 8 (1980), 117-128.

Fejfer 2008

J. Fejfer, Roman Portraits in Context, New York, 2008.

Fittschen 1982

K. Fittschen, Die Bildnistypen der Faustina Minor und die Fecunditas Augustae (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen), Göttingen, 1982.

Fittschen – Zanker 1983

K. Fittschen – P. Zanker, Katalog der römischen Porträts in den Capitolinischen Museen und den anderen kommunalen Sammlungen der Stadt Rom. III, Kaiserinnen und Prinzessinnenbildnisse Frauenporträts. Mainz am Rhein, 1983.

Grossman 2001

J. B. Grossman, Greek Funerary Sculpture: Catalogue of the Collections at the Getty Villa, Los Angeles, 2001.

Hausmann 1975

U. Hausmann, Römerbildnisse, Stuttgart, 1975.

Hausmann 1981

U. Hausmann, “Review: Caracalla, Geta, Plautilla by Heinz Bernhard Wiggers; Macrinus bis Balbinus by Max Wegner; Gordian III bis Carinus by Max Wegner, Jörgen Bracker and Willi Real”, Gnomon 53/4 (1981), 375-392.

Heintze 1959

H. Heintze, “Studien zu den Porträts des 3. Jahrhunderts n. Chr. V: Der Knabe des Acilia Sarcophags”, RM 66 (1959), 179-180.

Hill 1964

P. V. Hill, The Coinage of Septimius Severus and his Family of the Mint of Rome A.D. 193-217, London, 1964.

Hill 1979

P. V. Hill, “The Coin-Portraiture of Severus and his Family from the Mint of Rome”, NumChron 19/139 (1979), 36-46.

İnan 1965

J. İnan, Antalya Bölgesi Roma Devri Portreleri-Römische Porträts aus dem Gebiet von Antalya, Ankara, 1965.

İnan 1975

J. İnan, Side’nin Roma Dönemi Heykeltıraşlığı, Ankara, 1975.

İnan – Rosenbaum 1966

J. İnan – E. Rosenbaum, Roman and Early Byzantine Portrait Sculpture from Asia Minor, London, 1966.

İnan – Rosenbaum 1979

J. İnan – E. Rosenbaum, Römische und frühbyzantinische Porträtplastik aus der Türkei, Mainz am Rhein, 1979.

İşkan 2002

H. İşkan, “Zwei Privatporträts aus Patara. Bemerkungen zur Chronologie der Klinenporträts”, JdI 117 (2002), 251-282.

Jones 1926

H. S. Jones, A Catalogue of the Ancient Sculptures Preserved in the Municipal Collections of Rome: The Sculptures of the Palazzo dei Conservatori, Oxford, 1926.

Jucker 2003

I. Jucker, “Rätsel um Plautilla”, AntK 46 (2003), 72-80.

Kaya 2008

M. A. Kaya, Septimius Severus: Romanın Afrikalı İmparatoru, İstanbul, 2008.

Kerrigan 2017

M. Kerrigan, The Untold History of the Roman Emperors, New York, 2017.

Mattingly – Sydenham 1936

H. Mattingly – E. Sydenham, The Roman Imperial Coinage, IV.1. (RIC), Pertinax to Geta, London, 1936.

Meischner 1964

J. Meischner, Das Frauenporträt der Severerzeit, Berlin, 1964.

Nodelman 1982

S. Nodelman, “A Portrait of the Empress Plautilla”, GettyMusJ 10 (1982), 105-120.

Özgan 2013a

R. Özgan, Roma Portre Sanatı I,  İstanbul, 2013.

Özgan 2013b

R. Özgan, Roma Portre Sanatı II, İstanbul, 2013.

Özgan 2015

R. Özgan, Roma Portre Sanatı III,  İstanbul, 2015.

Poulsen 1969

V. Poulsen, “Portrait of a Roman Lady (Worcester Art Museum)”, The Burlington Magazine 111/792 (1969), 150-155.

Rowan 2011

C. Rowan “The Public Image Of The Severan Women”, BSR 79 (2011), 241-273.

Schreiter – Gerlach 1689

C. Schreiter – J. H. Gerlach, Dissertationem juridicam de damnatione memoriae: praescitu superiorum, in florentissima Philurea, Leipzig, 1689.

Smith 1998

R. R. R. Smith, “Cultural Choice and Political Identity in Honorific Portrait Statues in the Greek East in the Second Century A.D.”,  JRS 88 (1998), 56-93.

Varner 2001

E. Varner, “Portraits, Plots, and Politics: Damnatio Memoriae and the Images of Imperial Women”, MemAmAc 46 (2001), 41-93.

Varner 2004

E. Varner, Mutilation and Transformation Damnatio Memoriae and Roman Imperial Portraiture (Monumenta Graeca et Romana 10), Boston, 2004.

Vermeule 1981

C. Vermule, Greek and Roman Sculpture in America, California, 1981.

Vorster 2007

Ch. Vorster, “The Large and Small Herculaneum Sculptures”, Ed. J. Daehner. The Herculaneum Women: History, Context, Identities, Los Angeles, 2007, 59-84.

Wegner 1939

M. Wegner, Die Herrscherbildnisse antoninischer Zeit, Berlin, 1939.

Wiggers – Wegner 1971

H. B.  Wiggers – M. Wegner, Caracalla, Geta, Plautilla: Macrinus bis Balbinus. Das romische Herrscherbild 3.1, Berlin, 1971.

Yegül 1981

F. Yegül, “A Roman Lady from a Southern California Collection”, GettyMusJ 9 (1981), 63-68.

İ. Karaoğlan, “Marmaris Müzesi’nden Genç Bir Kadın (Plautilla?) Portresi: Geç Fark Edilen Bir Prenses”, Arkhaia Anatolika 2 (2019), 1-20. DOI: 10.32949/Arkhaia.2019.6

Paylaş!